Je agenda staat vol. Je bent lessen aan het voorbereiden, de projecten met je examenklassen lopen, je moet nog materialen bestellen voor het Funpark-thema, en je mentorleerlingen hebben je nodig. En dan… dan zie je het in je jaarplanning, of in een mail van je teamleider, oppoppen: LOB.

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding.

Ik weet niet hoe het met jou zit, maar mijn eerste reactie was jarenlang een diepe, innerlijke zucht. LOB. Het voelt als wéér een extra taak. Een abstract, verplicht ‘moetje’ dat we moeten afvinken, bovenop de hectiek van onze praktijklessen. Weer een formulier dat leerlingen moeten invullen, weer een ‘lesje’ dat nergens op landt. Maar wat als ik je vertel dat jij, als D&P-docent, waarschijnlijk al de hele dag LOB aan het geven bent? Elke les. Elk project. Zonder dat je het weet. En dat je er waarschijnlijk al steengoed in bent.

Wat is LOB ook alweer? (En waarom D&P de perfecte plek is)

Laten we eerlijk zijn: LOB is voor velen een containerbegrip geworden. Maar in de kern is het simpeler (en mooier) dan dat. Het gaat niet om zo snel mogelijk een beroep kiezen. Het gaat om leerlingen helpen reflecteren op drie simpele, maar o-zo-moeilijke vragen:

• Wie ben ik? (Wat vind ik leuk? Waar liggen mijn interesses?)
• Wat kan ik? (Waar ben ik goed in? Welke talenten heb ik?)
• Wat wil ik? (Wat voor werk past bij mij? Welke vervolgopleiding?)
  
  

Als je als dertigjarige (of veertig- of vijftigjarige) uit het niets die vragen krijgt, heb je waarschijnlijk niet eens direct een antwoord. Laat staan als je 14 bent. En dat is precies waarom LOB in een theorielokaal zo vaak mislukt. Het is abstract. Maar in ons praktijklokaal… daar gebeurt de magie. D&P is geen LOB met praten, maar D&P is LOB met doén. Leerlingen ervaren wie ze zijn, wat ze kunnen en wat ze willen. Ze hoeven er niet alleen over te denken, ze kunnen het voelen.

Je doet het al (echt waar… kijk maar)

Voordat we naar tips gaan, wil ik je eerst laten zien waar jij dit al lang en breed aan het doen bent. Het zit ‘m niet in de grote, officiële LOB-lessen. Het zit ‘m in de momenten tussendoor. Ik noem ze de ‘wegwerpgesprekjes’. De korte interacties die goud waard zijn. Kijk je mee naar je eigen les?

• Je loopt langs een groepje dat een video edit in de ‘Foodtruck Masters’-module. Eén leerling zit gefrustreerd te klikken. Je vraagt: “Loopt niet lekker hè? Wat vind je lastiger: de techniek van het editen, of het verhaal bedenken?” BOOM. Dat is LOB. (Reflecteren op vaardigheden en interesses).
• Een leerling is stiekem aan het tekenen in haar schetsboek. In plaats van boos te worden, vraag je: “Wow, wat gaaf. Wist je dat je van dit soort ontwerpen je werk kan maken? Mensen die logo’s ontwerpen voor festivals bijvoorbeeld.” BOOM. Dat is LOB. (Talent erkennen en koppelen aan beroepen).
• Tijdens de ‘Uniek Festival’-module zie je één leerling van nature het voortouw nemen. Ze deelt taken uit en houdt het overzicht. Je zegt tegen haar: “Zo [Naam], jij bent echt goed in het aansturen van een team. Dat is een talent.” BOOM. Dat is LOB. (Kwaliteiten benoemen).
• Een leerling presenteert zijn poster en baalt omdat het mislukt is. Jij vraagt de klas: “Wat hebben we geleerd van dit project dat we de volgende keer anders gaan doen?” BOOM. Dat is LOB. (Leren reflecteren op een proces en falen).
  
  

Zie je? Al die ‘wegwerpgesprekjes’, al die kleine observaties die je deelt… dat is de krachtigste en meest authentieke vorm van LOB die er bestaat. Je hoeft er geen aparte les voor in te plannen. Je gooit het idee van ‘LOB-les’ gewoon weg.

10 makkelijke manieren om je LOB-antennes (bewust) aan te zetten

Je doet het dus al. Het enige wat we nu gaan doen, is die LOB-antennes iets bewuster aanzetten. Niet om meer te doen, maar om beter te benoemen wat er al gebeurt. Zonder extra werkdruk. Hier zijn 10 praktische tips voor LOB tijdens je D&P-praktijkles:

1. Vraag “daarom” in plaats van “wat”
   Vraag niet alleen: “Wat ben je aan het doen?”, maar vraag: “Waarom vind je dit leuk?” of “Waarom heb je voor deze aanpak gekozen?” Dit dwingt tot mini-reflectie.
    
2. Koppel aan een beroep (de 10-seconden-tip)
   Dit kost je letterlijk 10 seconden. “Wist je dat mensen die dit de hele dag doen ‘grafisch vormgever’ heten?” of “Dit (plannen/organiseren) is wat een ‘Event Manager’ doet.” Je plant een zaadje.
    
3. Benoem de ‘niet-leuk’
   LOB gaat ook over ontdekken wat je niet wilt. Als een leerling baalt, vraag dan: “Wat vind je hier precies niet leuk aan? Is het samenwerken? Is het werk achter de computer? Is het een ‘moetje’?” Weten wat je niet wilt, is net zo waardevol.
    
4. Vier de fout
   Een veilige leeromgeving is cruciaal. LOB kan alleen plaatsvinden als leerlingen durven te falen. Vraag na een mislukt project: “Wat heb je over jezelf geleerd doordat dit misging?”
    
5. Benoem de rol (tijdens samenwerken)
   D&P staat bol van groepswerk. Benoem de rollen die je ziet ontstaan. “Ik zie dat jij een echte ‘planner’ bent.” “Ik zie dat jij de ‘creatieveling’ bent.” “Ik zie dat jij de ‘doener’ bent die gewoon begint.” Geef ze het vocabulaire om over zichzelf te praten.
    
6. Laat ze experimenteren (geef (soms) geen antwoord)
   Als een leerling vraagt: “Meneer/Mevrouw, hoe moet dit?” Kaats de vraag terug: “Wat denk je zelf? Probeer het maar.” Ze leren hun eigen problemen oplossen en ontdekken of ze dat (frustrerend of juist leuk) vinden.
    
7. Deel je eigen (rommelige) pad
   Oké – voor mij persoonlijk is deze altijd een must. Ik ben zelf namelijk in klas 1 begonnen op het havo, kwam nooit naar de lessen, heb uiteindelijk met heel veel moeite mijn vmbo diploma gehaald, toen mbo en toen hbo. Wees zelf dus een LOB-rolmodel. Leerlingen denken dat volwassenen een perfect, recht pad hebben gevolgd (nou, in mijn geval is het alles behalve dat). Vertel ze de waarheid. Vertel ze je eigen pad, zoom in op de mindere momenten. Laat ze zien dat omwegen en ‘fouten’ bij het leven horen.
    
8. De 3-minuten terugblik
   Pak aan het einde van een groot project (of soms zelfs een les) 3 minuten de tijd. Vraag niet: “Wat heb je gedaan?”, maar: “Wat heb je geleerd… over jezelf?”
    
9. Haal buiten naar binnen (De ‘opdrachtgever’-truc)
   Ik schreef er pas ook al over: een externe opdrachtgever. De feedback van een ‘echt’ persoon van buiten de school komt 10x harder binnen. Als een lokale ondernemer zegt: “Dat heb je slim aangepakt,” is dat een LOB-moment van onschatbare waarde.
    
10. Gebruik de LOB-momenten in je methode
    Oké, een beetje voor eigen parochie: binnen onze nieuwe Dubbelklik-modules hebben we op een paar cruciale plekken al LOB-momenten ingebouwd. Op twee plekken in elke module is er expliciet aandacht voor LOB, maar in elke les zit er momentje verwerkt. Gebruik die momenten. Ze zijn ontworpen om deze ‘wegwerpgesprekjes’ een officiëler (maar nog steeds praktisch) tintje te geven.

LOB is geen ‘extraatje’, het is onderdeel van de kern

Dus, de volgende keer dat je het woord ‘LOB’ op een agenda ziet staan en je voelt die zucht opkomen, denk dan hieraan: LOB is geen extra taak die op je bordje wordt gegooid. LOB is onderdeel van je bordje. En daarnaast, het is de kern van wat eigenlijk altijd al hebben gedaan als praktijkdocent. We geven leerlingen niet alleen vaardigheden, we geven ze een spiegel. En als D&P-docent heb jij het mooiste lokaal van de school om die spiegel te laten werken. Je deed het al. Je wist het alleen nog niet.

Succes!

Denk je nu… wacht effe?! LOB, wat moet ik hiermee, of kom je er zelf niet helemaal uit? Neem contact op met mij of een van mijn collega’s om er samen over in gesprek te gaan. We nemen je dan graag mee door D&P, LOB, maar ook het nieuwe examenprogramma, alle wijzigingen en onze nieuwe modules. Check hier onze agenda of stuur een berichtje.