Vmbo-leerlingen leren professioneel advies geven door hen eerst een situatie of klantvraag te laten onderzoeken en vervolgens een passende oplossing te laten onderbouwen. Leer leerlingen luisteren, doorvragen, verschillende mogelijkheden vergelijken en hun advies duidelijk en respectvol presenteren. Door dit te oefenen met praktijkcasussen, rollenspellen en echte opdrachtgevers ontwikkelen zij vaardigheden die aansluiten op het mbo, stages en de beroepspraktijk.
Waarom is professioneel advies geven belangrijk?
In veel beroepen krijgen medewerkers te maken met situaties waarin iemand om advies vraagt.
Een klant wil weten welk product het beste past. Een opdrachtgever vraagt welke oplossing haalbaar is. Een cliënt heeft ondersteuning nodig bij het maken van een keuze.
Goed advies geven betekent dan meer dan vertellen wat je zelf zou kiezen.
Een professioneel advies sluit aan bij:
- de vraag;
- de wensen van de ander;
- beschikbare mogelijkheden;
- gestelde voorwaarden;
- relevante informatie;
- de situatie waarin iemand zich bevindt.
Voor vmbo-leerlingen is advies geven daarom een waardevolle beroepsvaardigheid.
Wat is professioneel advies?
Een professioneel advies is een onderbouwde aanbeveling die aansluit bij de situatie en behoefte van een klant, cliënt of opdrachtgever.
Een leerling zegt bijvoorbeeld niet alleen:
“Ik zou voor optie A kiezen.”
Maar:
“Ik adviseer optie A, omdat deze binnen het beschikbare budget past en het beste aansluit bij de wensen van de doelgroep.”
Het verschil zit vooral in de onderbouwing.
Een professioneel advies maakt duidelijk wat iemand adviseert én waarom.
Begin met de vraag achter het advies
Voordat leerlingen advies kunnen geven, moeten zij begrijpen wat de ander nodig heeft.
Leer hen daarom niet direct naar een oplossing te zoeken.
Begin met vragen als:
- Wat is precies de vraag?
- Voor wie is het advies bedoeld?
- Wat wil de klant of opdrachtgever bereiken?
- Welke voorwaarden zijn belangrijk?
- Welke informatie ontbreekt nog?
Hiermee voorkom je dat leerlingen adviseren vanuit hun eigen voorkeuren.
Leer leerlingen actief luisteren
Een goed advies begint met luisteren.
Laat leerlingen oefenen met gesprekken waarin zij niet meteen een antwoord mogen geven.
Ze moeten eerst:
- luisteren;
- vragen stellen;
- doorvragen;
- samenvatten;
- controleren of zij de vraag goed begrijpen.
Bijvoorbeeld:
“Als ik het goed begrijp, zoekt u een activiteit voor ongeveer twintig deelnemers die maximaal €150 mag kosten. Klopt dat?”
Pas daarna begint het zoeken naar een oplossing.
Oefen met open vragen
Open vragen helpen leerlingen om meer informatie te verzamelen.
In plaats van:
“Wilt u een goedkope oplossing?”
kunnen zij vragen:
“Wat vindt u belangrijk bij het kiezen van een oplossing?”
Andere bruikbare vragen zijn:
- Wat wilt u bereiken?
- Voor welke doelgroep is het bedoeld?
- Waar moet de oplossing aan voldoen?
- Wat heeft u al geprobeerd?
- Welk budget is beschikbaar?
- Wanneer moet het klaar zijn?
- Welke voorkeuren heeft u?
Zo leren leerlingen eerst onderzoeken voordat zij adviseren.
Laat leerlingen de vraag samenvatten
Voordat een leerling een advies uitwerkt, is het verstandig om de adviesvraag kort samen te vatten.
Bijvoorbeeld:
“De opdrachtgever wil meer jongeren bereiken met de open dag. Het beschikbare budget is €300 en de campagne moet binnen drie weken uitgevoerd kunnen worden.”
Hiermee controleert de leerling of de opdracht goed is begrepen.
Het voorkomt bovendien dat een advies uiteindelijk geen antwoord geeft op de oorspronkelijke vraag.
Leer leerlingen informatie verzamelen
Een professioneel advies kun je niet altijd alleen op basis van een gesprek geven.
Soms is aanvullend onderzoek nodig.
Laat leerlingen bijvoorbeeld:
- prijzen vergelijken;
- informatie over een doelgroep verzamelen;
- producten onderzoeken;
- verschillende activiteiten bekijken;
- voorwaarden controleren;
- informatie uit betrouwbare bronnen gebruiken.
Hiermee ontdekken zij dat adviseren ook betekent dat je je eerst goed verdiept in een onderwerp.
Laat leerlingen meerdere oplossingen bedenken
Voorkom dat leerlingen direct voor het eerste idee kiezen.
Laat hen minimaal twee of drie mogelijke oplossingen bedenken.
Bijvoorbeeld:
Opdracht: Een buurthuis wil meer jongeren aantrekken.
Mogelijke oplossingen:
- een sportactiviteit organiseren;
- een socialmediacampagne ontwikkelen;
- een maandelijkse jongerenavond starten.
Vervolgens onderzoeken leerlingen de voor- en nadelen van iedere mogelijkheid.
Vergelijk verschillende mogelijkheden
Een eenvoudige vergelijking helpt leerlingen om bewuster tot een advies te komen.
| Mogelijkheid | Voordelen | Nadelen | Kosten | Past bij de vraag? |
|---|---|---|---|---|
| Optie A | Groot bereik | Meer voorbereiding | €200 | Ja |
| Optie B | Goedkoop | Kleiner bereik | €75 | Gedeeltelijk |
| Optie C | Veel persoonlijk contact | Kost veel tijd | €150 | Ja |
Leerlingen zien zo dat een advies gebaseerd kan worden op meerdere criteria.
Leer leerlingen criteria gebruiken
Een advies wordt sterker wanneer vooraf duidelijk is waarop mogelijkheden worden vergeleken.
Denk aan:
- prijs;
- kwaliteit;
- haalbaarheid;
- duurzaamheid;
- veiligheid;
- doelgroep;
- beschikbare tijd;
- wensen van de opdrachtgever.
Laat leerlingen bepalen welke criteria in een specifieke situatie het belangrijkst zijn.
Dat stimuleert kritisch denken.
Laat leerlingen rekening houden met een budget
Een advies is niet professioneel wanneer het financieel onhaalbaar is.
Geef leerlingen daarom regelmatig een maximaal budget.
Bijvoorbeeld:
Een organisatie wil een activiteit voor ouderen organiseren en heeft maximaal €250 beschikbaar. Geef advies over een geschikte activiteit.
Leerlingen moeten dan niet alleen kijken naar wat leuk is, maar ook naar wat financieel mogelijk is.
Laat leerlingen hun advies onderbouwen
Een van de belangrijkste vaardigheden bij professioneel adviseren is uitleggen waarom een bepaalde oplossing passend is.
Gebruik bijvoorbeeld een vaste structuur:
Wij adviseren…
Dit advies past bij de vraag omdat…
De belangrijkste voordelen zijn…
De kosten bedragen…
Een aandachtspunt is…
Hiermee leren leerlingen hun advies logisch op te bouwen.
Bespreek ook nadelen
Een professioneel advies hoeft een oplossing niet mooier te maken dan deze is.
Laat leerlingen daarom ook nadenken over mogelijke nadelen.
Bijvoorbeeld:
“Wij adviseren deze activiteit omdat deze binnen het budget past en toegankelijk is voor de hele doelgroep. Een nadeel is dat er relatief veel voorbereiding nodig is.”
Dit maakt het advies realistischer en geloofwaardiger.
Leer leerlingen onderscheid maken tussen mening en advies
Leerlingen kunnen hun eigen voorkeur verwarren met een professioneel advies.
Bijvoorbeeld:
Mening:
“Ik vind deze poster het mooist.”
Advies:
“Ik adviseer ontwerp B, omdat de belangrijkste informatie beter leesbaar is en de vormgeving aansluit bij de doelgroep.”
Laat leerlingen regelmatig oefenen met dit verschil.
Zo leren zij dat een advies gebaseerd is op argumenten.
Gebruik praktijkcasussen
Praktijkcasussen zijn zeer geschikt om adviseren te oefenen.
Geef bijvoorbeeld:
Een sportvereniging wil een open dag organiseren om meer jongeren tussen de 12 en 16 jaar aan te trekken. Het budget voor promotie is €300. Geef advies over hoe de vereniging deze doelgroep het beste kan bereiken.
Leerlingen moeten dan:
- de vraag analyseren;
- de doelgroep onderzoeken;
- mogelijkheden bedenken;
- opties vergelijken;
- een advies formuleren;
- hun keuze onderbouwen.
👉 Lees ook: Lesmateriaal VMBO dienstverlening en producten | Dubbelklik.nu
Gebruik praktijkcasussen binnen Zorg en Welzijn
Ook binnen Zorg en Welzijn kunnen leerlingen adviesvaardigheden oefenen.
Bijvoorbeeld:
Een welzijnsorganisatie wil een activiteit organiseren voor ouderen waarbij ontmoeting centraal staat. Adviseer welke activiteit geschikt is.
Leerlingen moeten rekening houden met:
- doelgroep;
- wensen;
- mobiliteit;
- veiligheid;
- beschikbare ruimte;
- budget.
Zo leren zij dat een passend advies altijd afhankelijk is van de situatie.
👉 Lees ook: Praktijkcasussen Zorg en Welzijn | Dubbelklik
Oefen met rollenspellen
Laat leerlingen hun advies niet alleen opschrijven, maar ook mondeling geven.
Werk bijvoorbeeld in drietallen:
Leerling 1: klant of opdrachtgever
Leerling 2: adviseur
Leerling 3: observator
De adviseur voert eerst een kort gesprek en geeft daarna een advies.
De observator kijkt bijvoorbeeld naar:
- luisteren;
- vragen stellen;
- duidelijk spreken;
- onderbouwen;
- professioneel reageren.
Na afloop wisselen de rollen.
👉 Lees ook: Rollenspellen in praktijkvakken vmbo | Dubbelklik
Leer leerlingen professioneel formuleren
Taalgebruik heeft invloed op hoe een advies overkomt.
Vergelijk:
“Je moet gewoon deze nemen.”
met:
“Op basis van uw wensen adviseren wij deze mogelijkheid.”
Of:
“Dit lijkt mij het beste.”
met:
“Wij adviseren deze oplossing, omdat deze het beste aansluit bij het beschikbare budget en de doelgroep.”
Laat leerlingen oefenen met zulke professionele formuleringen.
Besteed aandacht aan houding en presentatie
Professioneel adviseren gaat niet alleen over de inhoud.
Bij een mondeling advies spelen ook mee:
- rustig spreken;
- duidelijk uitleggen;
- oogcontact;
- luisteren;
- open houding;
- reageren op vragen;
- respectvol communiceren.
Laat leerlingen daarom ook feedback krijgen op de manier waarop zij hun advies presenteren.
👉 Lees ook: Professioneel communiceren in het vmbo | Dubbelklik
Laat leerlingen advies geven aan verschillende doelgroepen
De manier waarop je advies geeft, hangt af van degene tegenover je.
Een uitleg aan een kind klinkt anders dan een advies aan een ondernemer.
Laat leerlingen daarom oefenen met verschillende situaties.
Bijvoorbeeld:
- klant;
- cliënt;
- ondernemer;
- ouder;
- jongere;
- opdrachtgever;
- collega.
Vraag na afloop:
Wat heb je aangepast aan je communicatie?
Hiermee leren leerlingen doelgroepgericht communiceren.
Werk met echte opdrachtgevers
Wanneer leerlingen voldoende hebben geoefend, kan een echte opdrachtgever de opdracht betekenisvoller maken.
Een lokale organisatie kan bijvoorbeeld een vraagstuk aanleveren.
Leerlingen doen onderzoek, ontwikkelen verschillende mogelijkheden en presenteren uiteindelijk hun advies.
De opdrachtgever kan vervolgens vragen stellen en feedback geven.
Zo ervaren leerlingen hoe professioneel adviseren buiten school werkt.
👉 Lees ook: Omgaan met een opdrachtgever in het vmbo | Dubbelklik
Laat leerlingen omgaan met kritische vragen
Een advies geven betekent niet dat de ander het direct accepteert.
Laat leerlingen daarom oefenen met vragen zoals:
- Waarom adviseren jullie dit?
- Is er geen goedkopere mogelijkheid?
- Wat gebeurt er als dit niet werkt?
- Waarom hebben jullie optie B niet gekozen?
- Hoe weten jullie dat dit bij de doelgroep past?
Leerlingen moeten hun keuzes dan verder onderbouwen.
Dit maakt de oefening realistischer.
Laat leerlingen reageren op een andere mening
Een klant of opdrachtgever kan een andere voorkeur hebben.
Leer leerlingen dat professioneel adviseren niet betekent dat zij koste wat kost gelijk moeten krijgen.
Ze kunnen bijvoorbeeld zeggen:
“Dat begrijp ik. Als prijs voor u belangrijker is dan bereik, zou optie B inderdaad beter kunnen passen.”
Hiermee leren leerlingen flexibel reageren en rekening houden met andere belangen.
Geef tussentijdse feedback
Laat leerlingen niet pas bij de eindpresentatie horen of hun advies goed is.
Plan een conceptmoment.
Laat leerlingen bijvoorbeeld kort vertellen:
- wat de adviesvraag is;
- welke mogelijkheden zij onderzoeken;
- welke oplossing hun voorkeur heeft;
- waarom.
Geef daarna feedback voordat zij het definitieve advies uitwerken.
Gebruik peerfeedback
Klasgenoten kunnen eveneens beoordelen of een advies overtuigend is.
Geef hen concrete criteria:
- Is de adviesvraag duidelijk?
- Sluit het advies aan op de vraag?
- Worden argumenten gegeven?
- Zijn verschillende mogelijkheden onderzocht?
- Is het advies haalbaar?
- Wordt professioneel gecommuniceerd?
Laat leerlingen één sterk punt en één verbeterpunt formuleren.
👉 Lees ook: Peerfeedback in praktijklessen vmbo | Dubbelklik
Laat leerlingen advies verwerken in een concreet product
Een advies hoeft niet altijd een lang verslag te zijn.
Laat leerlingen bijvoorbeeld een:
- adviesgesprek;
- pitch;
- presentatie;
- poster;
- infographic;
- korte adviesbrief;
- video;
- voorstel voor een opdrachtgever
maken.
Kies een vorm die past bij de praktijksituatie.
Zo blijft de opdracht praktijkgericht.
Bouw de moeilijkheid geleidelijk op
Begin met eenvoudige situaties waarin de adviesvraag duidelijk is.
Niveau 1
Leerlingen kiezen uit twee mogelijkheden en leggen uit welke het beste past.
Niveau 2
Leerlingen bedenken zelf meerdere mogelijkheden en vergelijken deze.
Niveau 3
Leerlingen moeten eerst informatie verzamelen voordat zij kunnen adviseren.
Niveau 4
Leerlingen adviseren een echte opdrachtgever en beantwoorden kritische vragen.
Zo ontwikkelen zij steeds meer zelfstandigheid.
Differentieer binnen dezelfde adviesopdracht
Niet iedere leerling heeft dezelfde ondersteuning nodig.
Leerlingen die meer structuur nodig hebben, kun je bijvoorbeeld geven:
- voorbeeldvragen;
- een stappenplan;
- vaste criteria;
- mogelijke oplossingen;
- zinsstarters.
Sterkere leerlingen kunnen juist:
- zelfstandig onderzoek uitvoeren;
- meer opties vergelijken;
- tegenstrijdige belangen afwegen;
- een echte opdrachtgever adviseren.
Zo blijft de opdracht voor verschillende niveaus uitdagend.
Laat leerlingen advies herzien
Een eerste advies hoeft niet definitief te zijn.
Laat leerlingen na feedback opnieuw kijken naar hun voorstel.
Vraag:
- Welke feedback hebben jullie gekregen?
- Verandert hierdoor jullie advies?
- Welke onderdelen moeten worden aangepast?
- Blijven jullie bij dezelfde oplossing? Waarom?
Hiermee leren leerlingen dat professioneel werken ook betekent dat je bereid bent een advies te verbeteren.
Beoordeel het proces én het advies
Kijk niet alleen naar hoe mooi de eindpresentatie is.
Beoordeel bijvoorbeeld:
- analyse van de adviesvraag;
- informatie verzamelen;
- luisteren en doorvragen;
- mogelijkheden vergelijken;
- argumenten gebruiken;
- haalbaarheid;
- professioneel communiceren;
- reageren op vragen;
- verwerken van feedback.
Zo krijg je een vollediger beeld van de adviesvaardigheid.
👉 Lees ook: Beroepsvaardigheden beoordelen vmbo | Dubbelklik
Laat leerlingen reflecteren
Sluit een adviesopdracht af met een korte reflectie.
Vraag bijvoorbeeld:
- Hoe ben je tot je advies gekomen?
- Welke informatie was belangrijk?
- Welke andere mogelijkheden heb je overwogen?
- Wat vond je lastig?
- Welke feedback heb je gekregen?
- Hoe reageerde de opdrachtgever?
- Wat zou je de volgende keer anders doen?
Hiermee leren leerlingen bewuster naar hun eigen aanpak kijken.
Professioneel advies geven binnen Zorg en Welzijn
Binnen Zorg en Welzijn kan adviseren bijvoorbeeld terugkomen bij:
- gezonde voeding;
- activiteiten voor doelgroepen;
- welzijn;
- leefstijl;
- ondersteuning;
- inrichting van een activiteit.
Belangrijk is dat leerlingen leren kijken naar de specifieke behoeften van een cliënt of doelgroep.
Een advies dat voor de ene persoon geschikt is, hoeft voor iemand anders niet passend te zijn.
Professioneel advies geven binnen Dienstverlening & Producten
Binnen D&P zijn veel situaties waarin adviseren een logische rol speelt.
Leerlingen kunnen bijvoorbeeld advies geven over:
- promotie;
- evenementen;
- producten;
- dienstverlening;
- klantvragen;
- communicatie;
- organisatie.
Door een opdrachtgever, doelgroep, budget en deadline toe te voegen, ontstaat een realistische adviesopdracht.
Professioneel advies geven binnen het Praktijkgericht Programma
Binnen het Praktijkgericht Programma kunnen leerlingen werken aan echte vraagstukken van organisaties.
Een advies kan daarbij een passend eindproduct zijn.
Leerlingen:
- onderzoeken het vraagstuk;
- spreken met de opdrachtgever;
- verzamelen informatie;
- ontwikkelen mogelijkheden;
- vergelijken oplossingen;
- formuleren een advies;
- presenteren dit aan de opdrachtgever.
Hiermee komen verschillende beroepsvaardigheden samen.
Waarom kiezen scholen voor Dubbelklik?
Dubbelklik ontwikkelt praktijkgericht lesmateriaal waarin leerlingen kennis toepassen binnen realistische beroepssituaties.
Het lesmateriaal:
- stimuleert professioneel communiceren;
- laat leerlingen zelfstandig keuzes maken;
- ontwikkelt probleemoplossend vermogen;
- biedt ruimte voor onderzoek en advies;
- sluit aan op realistische praktijksituaties;
- stimuleert samenwerking;
- is direct inzetbaar.
Hierdoor kunnen leerlingen adviesvaardigheden oefenen binnen opdrachten die een duidelijk doel en context hebben.
Hoe Dubbelklik helpt
Met het lesmateriaal van Dubbelklik werken leerlingen aan praktijkgerichte opdrachten waarin zij informatie verzamelen, keuzes maken en hun oplossingen onderbouwen.
Door regelmatig adviesvragen in opdrachten te verwerken, leren leerlingen verder kijken dan hun eerste idee.
Ze leren onderzoeken wat iemand nodig heeft, verschillende mogelijkheden afwegen en hun uiteindelijke keuze professioneel uitleggen.
👉 Bekijk ook het Lesmateriaal voor VMBO? #1 in lesmateriaal | Dubbelklik.nu
Veelgestelde vragen
Hoe leer je vmbo-leerlingen professioneel advies geven?
Laat leerlingen eerst de adviesvraag onderzoeken, informatie verzamelen en meerdere mogelijkheden vergelijken. Vervolgens kiezen zij een passende oplossing en onderbouwen zij waarom deze het beste aansluit.
Waaruit bestaat een goed advies?
Een goed advies bevat een duidelijke aanbeveling, relevante argumenten en een onderbouwing die aansluit bij de wensen, voorwaarden en situatie van de klant of opdrachtgever.
Hoe kun je adviesvaardigheden oefenen tijdens praktijklessen?
Gebruik praktijkcasussen, rollenspellen, klantvragen en opdrachten van echte organisaties. Laat leerlingen hun advies zowel mondeling als schriftelijk presenteren.
Hoe voorkom je dat een advies alleen een persoonlijke mening is?
Laat leerlingen werken met duidelijke criteria en vraag altijd waarom een bepaalde oplossing beter aansluit dan andere mogelijkheden.
Kun je professioneel advies geven beoordelen?
Ja. Beoordeel bijvoorbeeld hoe leerlingen de vraag analyseren, informatie verzamelen, opties vergelijken, hun advies onderbouwen en professioneel communiceren.
Samenvatting
Professioneel advies geven vraagt om meer dan een goede oplossing bedenken.
Leerlingen moeten eerst begrijpen wat iemand nodig heeft en vervolgens kunnen uitleggen waarom hun oplossing daarbij past.
Door leerlingen:
- actief te laten luisteren;
- open vragen te leren stellen;
- informatie te laten verzamelen;
- meerdere oplossingen te laten bedenken;
- opties te laten vergelijken;
- rekening te laten houden met voorwaarden;
- hun advies te laten onderbouwen;
- professioneel te laten presenteren;
- feedback te laten verwerken;
ontwikkelen zij stap voor stap hun adviesvaardigheden.
Daarmee leren vmbo-leerlingen niet alleen een mening geven, maar een professioneel en onderbouwd advies formuleren dat aansluit bij een echte vraag uit de praktijk.